{"id":14632,"date":"2022-03-04T18:33:00","date_gmt":"2022-03-04T17:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/?p=14632"},"modified":"2022-03-10T11:35:04","modified_gmt":"2022-03-10T10:35:04","slug":"fact-checking-czyli-jak-bronic-sie-przed-dezinformacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/?p=14632","title":{"rendered":"Fact checking, czyli jak broni\u0107 si\u0119 przed dezinformacj\u0105"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

W \u015bwietle ostatnich wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z wojn\u0105 w Ukrainie oraz licznymi, cz\u0119sto trudnymi do oceny pod k\u0105tem wiarygodno\u015bci, informacjami z kt\u00f3rymi mamy styczno\u015b\u0107, postanowili\u015bmy zebra\u0107 kilka informacji o tym, jak nie da\u0107 si\u0119 zmanipulowa\u0107 informacjom dost\u0119pnym w internecie.   <\/p>\n\n\n\n

W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci podczas lekcji uczniowie b\u0119d\u0105 zaznajamiani z tematyk\u0105 dotycz\u0105c\u0105 fake news\u00f3w. Jednak serdecznie polecamy, aby r\u00f3wnie\u017c w domu podj\u0105\u0107 temat my\u015blenia krytycznego.   <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n




<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n




<\/p>\n\n\n\n

Przede wszystkim warto zaznaczy\u0107, \u017ce fake newsy nie s\u0105 nowo\u015bci\u0105 na \u015bwiecie. Wcze\u015bniej nazywa\u0142y si\u0119 po prostu k\u0142amstwem lub propagand\u0105. Informacje wprowadzaj\u0105ce w b\u0142\u0105d maj\u0105 i mia\u0142y r\u00f3\u017cne oblicza.  <\/p>\n\n\n\n

W infografice „Nie tylko fake newsy”<\/strong> przygotowanej przez organizacj\u0119 Eavi oraz Centrum Edukacji Obywatelskiej zidentyfikowano 10 rodzaj\u00f3w informacji potencjalnie wprowadzaj\u0105cych w b\u0142\u0105d. <\/p>\n\n\n\n

Na fanpage\u2019u CEO mo\u017cna przeczyta\u0107 sporo interesuj\u0105cych informacji przygotowanych przez Maj\u0119 Dobiasz-Krysiak, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c tu udost\u0119pniamy.  <\/p>\n\n\n\n

Jednym z nich jest medialny smartfon<\/strong>, czyli narz\u0119dzie, kt\u00f3re pomaga w analizie medialnych przekaz\u00f3w poprzez zadawanie pi\u0119ciu prostych pyta\u0144.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n






<\/p>\n\n\n\n

Inn\u0105 metod\u0119 weryfikacji informacji proponuje profesor Marcin Napi\u00f3rkowski.   <\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli informacja ma przynajmniej cztery z dziewi\u0119ciu cech<\/strong> wymienionych poni\u017cej \u2013 nie udost\u0119pniaj jej i nie bierz jej na serio:  <\/p>\n\n\n\n

1. sensacyjny charakter wypowiedzi,  
2. cha\u0142upnicze, czasem niechlujne wykonanie,  
3. sprawianie wra\u017cenia oddolnie, amatorsko przeprowadzonego dochodzenia obalaj\u0105cego autorytety (teoria spiskowa),
4. brak autora,  
5. brak \u017ar\u00f3de\u0142,  
6. cz\u0119sto konkretne miejsce i czas, zakorzeniaj\u0105ce fake newsa w \u201erealu\u201d (w szkole naszej s\u0105siadki…, moja szwagierka z Tych\u00f3w donosi\u2026),  
7. funkcjonowanie g\u0142\u00f3wnie w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych,
8. cz\u0119ste wykorzystywanie figury obcego, zagra\u017caj\u0105cego naturalnemu porz\u0105dkowi rzeczy,  
9. wykorzystanie modelu patriarchalnego i przedstawianie kobiet, dzieci, zwierz\u0105t jako ofiar<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ad jak mo\u017cna dokona\u0107 analizy tre\u015bci korzystaj\u0105c z wy\u017cej przedstawionych punkt\u00f3w mo\u017cna zobaczy\u0107 na stronie: https:\/\/media.ceo.org.pl\/aktualnosci\/test-na-fejk?fbclid=IwAR38y41Ra5CXV7_e-1iCWuJESgbF2qVW8Ag_sku0682DZbcXyvUu43v4OR0<\/a>  <\/p>\n\n\n\n

W bardzo przyst\u0119pny spos\u00f3b o krytycznym my\u015bleniu przygotowano prezentacj\u0119 – Wizualny przewodnik po medialnej propagandzie<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n
Wizualny przewodnik po medialnej propagandzie<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

\u015awietnym narz\u0119dziem do nauki krytycznego my\u015blenia jest gra fact checkingowa \u2013 Przygody Literatusa<\/strong>. Gra polega na odnajdywaniu ukrytych przedmiot\u00f3w. Oparta jest na kanwie opowie\u015bci o ksi\u0119ciu Literatusie, kt\u00f3ry ratuje ksi\u0119\u017cniczk\u0119 Veritas z r\u0105k Manipulusa. Aby to jednak uczyni\u0107, musi rozpozna\u0107 kilkana\u015bcie fa\u0142szywych informacji, podj\u0105\u0107 szereg strategicznych decyzji i nie da\u0107 si\u0119 propagandzie wroga. Gra zosta\u0142\u0105 stworzona przez Media Initiatives Center z Erywania (Armenia), za\u015b w ramach programu Mind Over Media Centrum Edukacji Obywatelskiej przet\u0142umaczylo j\u0105 na j\u0119zyk polski.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
Wej\u015bcie do gry<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli chcecie sprawdzi\u0107 si\u0119 na ile potraficie odr\u00f3\u017cni\u0107 fake od prawdy Stowarzyszenie Demagog przygotowa\u0142o aplikacj\u0119 (dzia\u0142a zar\u00f3wno na komputerze, jak i telefonie) pt. Fajne, \u017ce wiesz.   <\/p>\n\n\n\n

Gracz wybiera dziedzin\u0119, w kt\u00f3rej chcia\u0142by przetestowa\u0107 swoje umiej\u0119tno\u015bci (wiedza og\u00f3lna, rozrywka, zdrowie, nauka lub polityka). Pytania, na kt\u00f3re ma odpowiedzie\u0107 opieraj\u0105 si\u0119 na prawdziwych przyk\u0142adach fake news\u00f3w z ostatnich miesi\u0119cy.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
Fajnie, \u017ce wiesz<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n


<\/p>\n\n\n\n

Niezwykle cennym zestawieniem jest artyku\u0142 Sekcji Informatyki Szkolnej PTI pt. Fake Newsy \u2013 jak sprawdzi\u0107 wiadomo\u015bci<\/strong>, w kt\u00f3rym podane s\u0105 sprawdzone strony, za spraw\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cna zweryfikowa\u0107, czy wiadomo\u015b\u0107, nagranie, zdj\u0119cie jest rzeteln\u0105 informacj\u0105.  <\/p>\n\n\n\n

Weryfikacja obraz\u00f3w wrzucanych do sieci:  <\/strong>
Tineye https:\/\/tineye.com\/<\/a>
lub dodatek do google chrom Reveye https:\/\/chrome.google.com\/webstore\/detail\/reveye-reverse-image-sear\/keaaclcjhehbbapnphnmpiklalfhelgf<\/a>  
Fotoforensics http:\/\/fotoforensics.com\/<\/a>  
Jeffrey\u2019s Image Metadata Viewer  http:\/\/exif.regex.info\/exif.cgi <\/a> <\/p>\n\n\n\n

Weryfikacja nagrania:  <\/strong>
in VID https:\/\/www.invid-project.eu\/<\/a>  <\/p>\n\n\n\n

Weryfikacja zbi\u00f3rek:  <\/strong>
Rejestr.IO https:\/\/rejestr.io\/<\/a>  <\/p>\n\n\n\n

Mapa, gdzie mo\u017cna zweryfikowa\u0107 aktualne informacje<\/strong>
Live Universal Awareness Map https:\/\/liveuamap.com\/<\/a>  (je\u015bli si\u0119 nie wczytuje, nale\u017cy ponownie wczyta\u0107 sam adres)  <\/p>\n\n\n\n

Sprawdzenie, czy strona istnieje i jakie mia\u0142a wcze\u015bniej wy\u015bwietlenia. <\/strong>Mo\u017cna tego dokona\u0107 wchodz\u0105c na archiwalne ods\u0142ony.  
https:\/\/archive.is\/<\/a>
https:\/\/web.archive.org\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

Serwis pozwalaj\u0105cy zweryfikowa\u0107 konta spo\u0142eczno\u015bciowe czy s\u0105 botem czy cz\u0142owiekiem Botometr <\/strong>https:\/\/botometer.osome.iu.edu\/<\/a>  <\/p>\n\n\n\n

Wiadomo\u015bci, artyku\u0142y weryfikowane przez organizacje factcheckerskie,  <\/strong>
Demagog, https:\/\/demagog.org.pl\/<\/a>
Snopes, https:\/\/www.snopes.com<\/a>  
POYTNER: https:\/\/www.poynter.org\/ifcn\/<\/a> ,  
DUKE Reports LAB https:\/\/reporterslab.org\/fact-checking\/<\/a>  <\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a: <\/sup>
1. Demagog https:\/\/demagog.org.pl\/analizy_i_raporty\/fajnie-ze-wiesz\/?fbclid=IwAR1KOGAnPpCdWO35dcsn4SCNLRSyP8q4nSTIyy-Mkmll0A7PpYp3WH7jieI<\/a> (dd: 03.03.2022)
2. Centrum Edukacji Obywatelskiej https:\/\/media.ceo.org.pl\/aktualnosci\/nie-tylko-fake-newsy?fbclid=IwAR2A8kQaKwEwlnDogVAIZWSblQNJ2L8aUWTjRGv3ETyYO36SLPE_APyFT18<\/a> (dd: 03.03.2022)
3. Sekcja Informatyki Szkolnej PTI https:\/\/sis.pti.org.pl\/fake-newsy-jak-sprawdzic-wiadomosci\/<\/a> (dd: 03.03.2022)<\/sup><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W \u015bwietle ostatnich wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z wojn\u0105 w Ukrainie oraz licznymi, cz\u0119sto trudnymi do oceny pod k\u0105tem wiarygodno\u015bci, informacjami z kt\u00f3rymi mamy styczno\u015b\u0107, postanowili\u015bmy zebra\u0107 kilka informacji o tym, jak nie da\u0107 si\u0119 zmanipulowa\u0107 informacjom dost\u0119pnym w internecie.    W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci podczas lekcji uczniowie b\u0119d\u0105 zaznajamiani z tematyk\u0105 dotycz\u0105c\u0105 fake news\u00f3w. Jednak serdecznie polecamy, […]<\/p>\n","protected":false},"author":21,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false},"categories":[3,31,11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14632"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/21"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14632"}],"version-history":[{"count":51,"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14632\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15028,"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14632\/revisions\/15028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sp14.tychy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}